AHMET ADA

(20 Mayıs 1947, Ceyhan / Adana – 19 Mart 2016, Adana)

Sanal alemde “Paçal Naz”, “Uçurum Otu”, “İsmi Gül”, “Kuşotu Havası”  Şair, yazar. Nazire Hanım ile tüccar Ahmet Ada’nın oğlu. İlkokul ve ortaokulu Ceyhan’da okudu. Ailesinin maddi sıkıntısı nedeniyle Ceyhan Lisesi’ni ikinci sınıfta terk etmek zorunda kaldı (1965). 1967-69 yılları arasında Devlet Su İşleri Ceyhan Şubesi’nde, 1971- 87 yılları arasında Marangozlar İstihlak Kooperatifi’nde, 1989-93 yılları arasında otomobil ticareti ile uğraşan bir özel şirkette çalıştıktan sonra emekli oldu. Türkiye Yazarlar Sendikası üyesi. 2002 yılında Mersin’e yerleşti. Evli.

Tedavi görmekte olduğu Adana’da 19 Mart 2016 günü öldü, cenazesi 20 Mart 2016 günü Kayseri’de defnedildi.

İlk şiiri “Tabuttur Kitaplar” ve Hilmi Yavuz’un şiiri üzerine bir çözümleme denemesi olan ilk yazısı “Hilmi’nin Çocukluğu” 1966 yılında Soyut dergisinde çıktı. İlk yapıtı olan “Gün Doğsun Gül Üstüne”, 1980 yılında Mehmet Çağlıkasap ve Abdülkadir Budak’ın kurucusu oldukları Hakimiyet Sanat Yayınları arasında çıktı.  Şiirleri, yazıları ve söyleşileri Absent, Ada, Adam Sanat, Agora, Ağır Ol Bay Düzyazı, Akatalpa, Asma Köprü (Fransa), Aydınlık Kitap, Bahçe, Beyazmanto, Binyıl Kitap, Broy, Budala, Cumhuriyet Kitap, Çini Kitap, Deliler Teknesi, Denizsuyukasesi, Deve, Dize, Dönemeç, Düşler, E, Edebiyat ve Eleştiri, Eliz Edebiyat, Eski, Eski Broy, Esmer, Etken, Evrensel Kültür, Geceyazısı, Gösteri, Günümüzde Kitaplar, Hâkimiyet Sanat, Hayâl, Hece, Heves, Islık, İzlek, Kitap-lık, Kurşun Kalem, Lacivert, Le poéte Travaille, Melez, Milliyet Kitap, Milliyet Sanat, Mor Taka, Morca, Muaf, Mühür, Oluşum, Özgür Edebiyat, Palto, Papirüs, Patika, Radikal Kitap, Saçak, S’imge, Sincan İstasyonu, Somut, Sonsuzluk ve Bir Gün,  Soyut, Şiirden, Şairin Atölyesi, Şiir Oku, Şiir-lik, Şiirden, Şiiri Özlüyorum, Taraf, Türk Dili, Türkiye Yazıları, Ünlem, Üvercinka, Varlık, Virgül, Yansıma, Yaratım, Yarın, Yaşam İçin Şiir, Yazılıkaya, Yelkovan, Yeni Adımlar, Yeni Biçem, Yeni Dergi, Yeni Düşün, Yeni Gerçek, Yom Sanat, Yusufçuk, Zalifre Yazıları, Zaman Dükkanı gibi dergi, gazete ve eklerinde yayımlandı. 

       Bazı şiirleri Almanca’ya, Fransızca’ya, İngilizce’ye, Bulgarca’ya, Kürtçe’ye çevrildi.

       1980’li yıllar şiirinin önemli bir temsilcisi olarak tanındı. Şiirlerinin İkinci Yeni şiir havzasından beslendiği gözlense de kendine özgü lirik bir şiir kurdu. Gerçekçi tutumlardan beslenen, destansı, lirik, hüzünlü ve incelikli şiirler yazdığı eleştirmenlerce kabul edildi. Son dönem yazdığı şiirlerle, modern şiirin biçimselliği ile modern dünya tasarımına felsefî derinlik katan yeni bir döneme girdi. Uzun ve epik özellikler barındıran şiirlerinde, göç, savaş gibi olgulara insanî bir perspektiften bakarak çok sesli bir şiire yöneldi. Şiirinin başkalaşımını da poetik yazılarla açımladı. Şiirin kavram ve terimlerinin oluşturulmasında çaba gösterdi. “Şiir Okuma Durakları” (2004) adlı kitabı modern şiire ilişkin şiir bilgisi içeren bir elkitabı olarak değerlendirildi. Şiirin sorunları ve “İkinci Yeni” şiirleri üstüne eleştirel, çözümleyici yazılarıyla da dikkat çekti.

       2006 yılında, Çukurova Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü ile Eğitim Fakültesi Felsefe Grubu Eğitimi Anabilim Dalı tarafından ortaklaşa düzenlenen sempozyumla “40. Sanat Yılında Ahmet Ada’nın Şiiri” çeşitli yönleriyle ele alındı. 2009 yılında sempozyum bildirileri yayımlandı. 2008 yılında, Mersin Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo, Sinema ve Televizyon Bölümü “İki Şair Bir Kent” adlı belgeselinde Ahmet Ada ile Celâl Soycan kent kültürünü ve şiiri konuştular. Bu söyleşi DVD olarak yayımlandı. 2009 yılı 21 Mart Dünya Şiir Günü Mersin’de, 43. Sanat yılı nedeniyle, Ahmet Ada şiiri odağında kutlandı. Ahmet Ada’nın “Göründü Göğün Faytonu” başlıklı şiir bildirisi okundu.

      Ödülleri: ‘Gün Doğsun Gül Üstüne’ adlı kitabıyla 1981 Akademi Kitabevi Şiir Başarı Ödülü’nü (Ödülü Ali Cengizkan ve Adnan Azar’la paylaştı), ‘Aşk Her Yerde’ adlı kitabıyla 1991 Ceyhun Atuf Kansu Şiir Ödülü’nü, ‘Vakit Yok Hüzünlenmeye’ adlı kitabıyla 1993 Yunus Nadi Şiir Ödülü’nü, “Onlar İçin Minibüs Şarkısı Üzerine Gözlemler” adlı incelemesiyle 1999 E Dergisi Şiir İnceleme Ödülü’nü, “Yoktur Belki Ahmet Ada Diye Birisi” adlı kitabıyla 2011 Cemal Süreya Şiir Ödülü’nü aldı.

      Yapıtları:

      Şiir Kitapları:

& Gün Doğsun Gül Üstüne (1980, Hakimiyet Sanat Yayınları, Şiir Dizisi: 2, Kayseri, 75 s.)

& Acıyla Akran (1983, Dayanışma Yayınları, Ank.)

& Yaz Kırlangıcı Olsam (1985, Yarın Yayınları, Ank., 53 s.; İç Desenler: Hatay Dumlupınar)

& Aşk Her Yerde (1990, Broy Yayınları, İst., 78 s.)

& Vakit Yok Hüzünlenmeye (1992, Broy Yayınları, İst., 80 s.)

& Günyenisi Lirikler (1992, Broy Yayınları, İst.)

& Yitik Anka (İlk üç kitabının toplu basım; 1993, Broy Yayınları, İst.)

& Taş Plak Gazelleri (1995, Broy Yayınları, İst.)

& Küçük Bir Anmalık (1996, Hera Şiir Kitaplığı, İst., 80 s. )

& Begonyalı Pencere (1998, Hera Şiir Kitaplığı, İst., 80 s. )

& Denize Atılan Çiçek (1999, Yön Yayıncılık, İst., 64 s.)

& Gökyüzünün Fıskiyesi (2003, Islık Yayınları, Mersin, 248 s.)

& Denizin Uykusu Üstümde (2004, Islık Yayınları, Mersin, 196 s.)

& Kantolar (2006, Digraf Yayıncılık, İst.,97 s.)

& Yeni Kantolar (2007, Digraf Yayıncılık, İst., 64 s.)

& Sonsuz At (2009, Şiirden Yayınları, İst., 171 s.)

& Sözcükler Denizi (2009, Digraf Yayıncılık, İst.)

& Taşa Bağlarım Zamanı  (2009, Metis Yayınları, İst.)

& Paçalı Bulut (2010, Artshop Yayıncılık, İst., 56 s.)

& Yoktur Belki Ahmet Ada Diye Birisi (2010, Artshop Yayıncılık, İst., 272 s.)

& Uçurum Otu (2012, Artshop Yayıncılık, İst., 216 s.)

& Çiçek Kokan Ağzı (2013, Digraf Yayıncılık, İst., 80 s.)

& Taşın Sesi (2014, Şiirden Yayınları, İst., 104 s.)

& Yağmur Başlamadan Eve Dönelim (2015, Ve Yayınevi, İst., 104 s.)

& Derin Göller Kalbindir (2017, Ve Yayınevi, İst., 88 s.)

       Poetika Kitapları:

& Şiir Okuma Durakları (2004, Islık Yayınları, Mersin, 323 s.)

& Şiir İçin Boş Levhalar (2006, Digraf Yayıncılık, İst., 203 s.)

& Modern Şiir Üzerine Yazılar (2008, Digraf Yayıncılık, İst., 175 s.)

& Şiir Dersleri (2011, Artshop Yayıncılık, İst., 376 s.)

& Şiir Yazıları (2014, Şiirden Yayınları, İst., 253 s.)

       Hakkında Hazırlanan Özel Sayı ve Dosyalar:

& Yazılıkaya Aylık Şiir Yaprağı, Sayı: 17, Mayıs 2007

& Yazılıkaya Aylık Şiir Yaprağı, Sayı: 30, Temmuz-Ağustos 2008

Kaynaklar:

A  Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi Cilt I / 2001, Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, İst., s: 10

A  1975 – 2000 Son Çeyrek Yüzyıl Şiir Antolojisi / Hazırlayan: Yılmaz Odabaşı, 2000, Scala Yayıncılık, İst., s: 133 – 137

A  http://nazsiir.blogspot.com.tr/

A  http://siirdefteri1947.blogspot.com.tr/

A  http://sozcuklerdenizi.blogspot.com.tr/

A  http://batiktekne.blogspot.com.tr/

Hakkında Yazılan Yazılar:

1 Celal Soycan, Ahmet Ada İçin Kilit Taşı, Yazılıkaya Aylık Şiir Yaprrğı, Sayı: 17, Mayıs 2007, s. 2

1 Gültekin Emre, Taşa Bağlarım Zamanı / Akatalpa, Sayı: 115, Temmuz 2009

1 Mustafa Günay, "Ahmet Ada'nın şiirlerinde insan, kültür ve doğanın izleri." / Mesele, Sayı: 112, Nisan 2016

Hakkında Yazılan Yazılardan Alıntılar:

/  "Okurla her zaman 'geçirgen' bir ilişkisi" vardı şiirlerinin. Trajiği verirken bile korunan munis söyleyiş, özenle korunan düşük hız, netliği gözetilen mekân kurgusu, gündelik nesnelerle kurulan imgesel çevren okuru hep rahatlatmıştır. Sorular askıda bırakılmadan, soluk ıslıklarla çıkışı imler. Gerçeklik dondurulmaz ama her hamlede dilden kaçan bir kayganlığı da izin verilmez. (...) Türk şiirinde Ahmet Ada sesi diyebileceğimiz sakin, tartımlı, okura şefkat aşılayan ama kaygılı bir ses, insan trajiğine daha acı ve olabildiğince sentetik bir 'dil' içinden sokulmaya çalışır."

Celal Soycan

/  "Yazdıkları 'zamanın ruhu'ndan, şiirinden, politik ve toplumsal dalgalarından asla bağımsız olmadı."

Mahmut Temizyürek

/  "Yabancılaşan insanın dünyasına da eğiliyor Ahmet Ada dizeleriyle. Yaşanan kırılmalardan geçiriyor şiirini. Doğayla, nesnelerle, zamanla bütünleşerek, yer değiştirerek, -özdeşleşerek hayatın kırgınlıklarıyla- oluşturuyor şiirlerini. Ölüm ve dirim sorununu sağar dizelerine, imgelerine. Yaşanan çalkantıları, fırtınaları... bilgece, derinliğine ele alıyor. Ritim ve lirizmi şiirlerinden eksik etmeden yol alıyor tarihsel zamanı alt üst ederek. O sonsuz geçmişe de girip çıkıyor, bugüne kulaç atarak yarına bakmaya çalışıyor yapyalın, dupduru bir biçimde."

Gültekin Emre

/  "'Ahmet Ada Şiir Evreni' girdiğimiz sonlu alanı, o düz-doğrusal çizgiyi, o hattı, o çubuğu iki ucundan büküp birleştirerek bu kronolojik iki uğrak yerini sonlandırır ve böylece adeta sonsuzluğun sağlamasını yapar. Başlangıç ve son birbirine bağlandığında görülecektir ki bir şeyin içinde olduğumuz zannıyla var sandığımız dışarısı kendiliğinden ortadan kalkmış ve mağlubu olduğumuz o metafizik, o aşkın sulardan uzaklaşmış ve evrene yeniden dahil olmuşuzdur. İşte evrene, dünyaya dahil oluşumuzun da şiiridir Ahmet Ada şiiri."

Uluer Aydoğdu

/  "Ada'nın şiiri yalnızca hayatın kendisinden ve felsefi-yazınsal metinlerden değil, aynı zamanda kültür tarihinden de beslenir. Onun şiirinin kaynakları çok çeşitli ve zengindir. İlk bakışta göze çarpmasa da Ada'nın şiirinin kökleri kültür tarihinin derin topraklarına uzanır."

Mustafa Günay